Social media als bedreiging voor zoekmachines?

Internet is bij uitstek het medium om antwoord te krijgen op al uw vragen. Er is op internet zo veel informatie direct en indirect te bereiken dat bijna iedere vraag met behulp van internet te beantwoorden is. In Nederland zijn we al jaren gewend om vrijwel al onze vragen op internet te stellen aan Google. Als we alleen kijken naar het gebruik van zoekmachines dan heeft Google sinds 2006 in Nederland een marktaandeel van meer dan 90%. Iedere zoekopdracht die in een zoekmachine wordt ingegeven kan gezien worden als een vraag. Een zoekmachine is maar één platform op internet waar vragen kunnen worden gesteld. Andere platformen zijn bijvoorbeeld fora, vergelijkingssites of wiki’s. Soms wordt de vraag helemaal niet gesteld maar gaat iemand direct naar de website waar het antwoord verwacht wordt. Voor de vraag “Gaat het straks regenen?” gaan veel mensen bijvoorbeeld direct naar www.buienradar.nl. Specifieke vragen waarvoor mensen een bepaalde site altijd gebruiken worden ook niet aan een zoekmachine als Google gesteld. Zo zoekt men voor een tweedehands bank niet in Google maar wordt de interne zoekfunctie van marktplaats gebruikt. Alleen voor deze specifieke vragen worden alternatieven gebruikt voor de zoekmachine. Iedere andere vraag waarvoor iemand niet direct een site weet waar het antwoord zeker te vinden is wordt al jaren gesteld aan een zoekmachine (in Nederland: Google).

De keuze voor een platform

De keuze voor het platform waarop de vraag wordt gesteld is afhankelijk van een aantal factoren. Een klein onderzoekje op Twitter wijst uit dat de belangrijke factoren die hierbij een rol spelen zijn:

• de verwachte kwaliteit van de antwoorden;
• de snelheid van het beantwoorden; en
• het gebruiksgemak van het platform.

Andere factoren die een kleinere rol spelen zijn onder andere privacy, betrouwbaarheid van het platform, bereik, gewoonte, mogelijkheid tot feedback en terugvindmogelijkheden.

De keuze voor een zoekmachine is aan de hand van de drie belangrijkste factoren heel makkelijk te verklaren: een vraag kan heel eenvoudig gesteld worden, het antwoord staat binnen enkele seconden klaar en de kwaliteit van de antwoorden is over het algemeen goed (mede doordat er meerdere antwoorden geboden worden). Door de eenvoud en de snelheid van zoekmachines is er bijna alleen te concurreren door kwalitatief betere antwoorden te bieden. Tot nu toe konden alleen websites die voor een specifieke vraag een beter antwoord kunnen bieden (Marktplaats voor tweedehands spullen bijvoorbeeld) concurreren met de zoekmachines. Een echte concurrent voor het grote deel van alle dagelijkse vragen hebben zoekmachines lange tijd niet gehad. Fora konden bijvoorbeeld wel kwalitatief hele goede antwoorden bieden, maar de drempel om de vraag te stellen was te hoog en de antwoordsnelheid ligt ook een stuk lager. Een wikipedia biedt over het algemeen wel hele goede en snelle antwoorden maar het is soms lastig om direct de goede vraag te stellen (zelf het goede artikel openen). Daarnaast biedt wikipedia maar één antwoord waarvan de betrouwbaarheid ook ter discussie gesteld kan worden. De primaire keus voor de gemiddelde vraag is dus nog altijd een zoekmachine. Er zijn echter kapers op de kust.

Social media als bedreiging voor zoekmachines

Social media is één bedreiging van zoekmachines. De interface van deze platformen is over het algemeen bedoeld om zo een zo eenvoudig mogelijke interactie mogelijk te maken. Op het moment dat iemand dus al van dit platform gebruik maakt is het even eenvoudig om een vraag te stellen als bijvoorbeeld in een zoekmachine. De overige factoren zijn grotendeels afhankelijk van het netwerk van de gebruiker. Hoe groter het netwerk van de gebruiker is, hoe sneller er over het algemeen een antwoord zal terugkomen. De samenstelling van het netwerk van de gebruiker heeft ook invloed op de verwachte kwaliteit van de antwoorden. Een actieve gebruiker die veel interactie vertoont zal een netwerk om zich heen verzamelen dat snel reageert en waarvan de gebruiker een hoge kwaliteit antwoorden terug verwacht. De snelheid zal niet direct hoger liggen dan die van een zoekmachine, maar de snelheid waarmee een kwalitatief bruikbaar antwoord gevonden wordt kan wel hoger liggen. Daarnaast zal een actieve gebruiker de kwaliteit van de antwoorden van zijn sociale netwerk over het algemeen hoger inschatten dan de kwaliteit van de antwoorden van een zoekmachine.

Daarnaast kunnen social media op de minder belangrijke factoren ook goed concurreren met zoekmachines. Het bereik is in theorie bijvoorbeeld groter dan dat van zoekmachines. een zoekmachine kan namelijk naar antwoorden zoeken in online bronnen, terwijl een netwerk van mensen de beschikking heet over zowel online als offline bronnen. De betrouwbaarheid van het platform en de privacy zijn moeilijk te vergelijken. Hoewel een sociaal netwerk uiteraard minder privacy biedt kan er wel voor een bepaalde mate van openbaarheid gekozen worden. Zoekmachines als Google slaan echter ook gebruikersgegevens op. Aan de ene kant geef je je sociale netwerk dus inzicht in je vraag aan de andere kant een bedrijf. Social media zijn inmiddels voor de actieve gebruikers net zo zeer een gewoonte als het gebruik van zoekmachines. Ook hier kunnen social media dus gemakkelijk concurreren met zoekmachines. Een groot voordeel van social media ten opzichte van zoekmachines is de mogelijkheid tot feedback. Je kan een zoekmachines niet vragen om verduidelijking van een antwoord, je sociale netwerk wel.

Bovenstaande overweging komen voort uit mijn eigen inzichten en wat input van een aantal Twitter gebruikers. Via Twitter ben ik momenteel bezig met een onderzoekje naar de keuze van mensen voor social media of zoekmachines voor het stellen van vragen op internet. De vragenlijst is niet meer in te vullen. De resultaten zijn hier te vinden.